Yenidoğan Sarılığı

Yenidoğan bebeklerin yüzde 60’a yakınında ve erken doğumla dünyaya gelen bebeklerin ise yüzde 80’inde görülen yenidoğan sarılığı; genellikle patolojik bir durumdan kaynaklanmaz, birkaç hafta içerisinde düzelir. Ancak yine de durumun ilerleyişini kontrol etmek için bebeğin doktor kontrolünde olması gerekir. 

Yenidoğan Sarılığı Neden Olur? 

yenidogan-sarilik-belirtileri-nelerdir-sarilik-hastaligi-neden-olur-nasil-gecer-

Anne karnında oksijen çok fazla olmadığı için, fetüs az miktarda olan oksijeni yakalayabilmek adına çokça kırmızı kan hücresi üretir. Bu nedenle doğum sonrasında bebeklerin daha kırmızımsı bir renkte olduğuna şahit oluruz.  

Bebeğin havayla temasından sonra yeterli miktarda oksijenle buluşmasının ardından, yüksek seviyedeki kırmızı kan hücreleri gerekliliğini yitirir ve parçalanmaya başlar. Parçalanırken de bilirubin adı verilen sarı renkli maddeyi açığa çıkarırlar. Bu noktada karaciğer, oluşan bilirubinin hızlıca vücuttan atılması için uğraşır ancak yenidoğan bir bebeğin karaciğer hücreleri tam fonksiyonel olarak çalışamadığından, bilirubinin fazlası dolaşım sistemine karışır. Dolaşıma katılan bilirubin ise, etkisini deride ve göz kürelerinde sarımtırak bir renk oluşturarak etkisini gösterir. 

‘Yenidoğan sarılığı nasıl olur?’ sorusunun bir diğer cevabı ise patolojik durumlar sonucu sarılık oluşmasıdır. Patolojik durumlar sonucu gözlenen sarılık; bebeğin kanındaki enfeksiyondan, bebekteki karaciğer hastalığından, safra kanalındaki tıkanıklıklardan, enzim eksikliğinden, kan hücresi hastalıklarından, genetik hastalıklardan kaynaklanıyor olabilir. 

Yenidoğan Sarılığı Çeşitleri 

yeni-dogan-sariligi-bebegime-gebeyim-sarilik-nedir
  1. Normal (Fizyolojik) Sarılık: Doğumdan sonraki 2-3 gün içerisinde başlayıp, en fazla 2 hafta sonunda kendiliğinden sonlanır. Yenidoğan karaciğerinin tam kapasiteyle çalışamamasından kaynaklanan, en yaygın sarılık türüdür. 
  1. Prematüre Sarılık (Erken Doğum Sarılığı): Zamanında doğan bebekler için normal seviyede kabul edilebilecek bilirubin seviyeleri, erken doğan bir bebekte risk teşkil edebilir.  
  1. Kan Uyuşmazlığı Kaynaklı Sarılık: Annenin kan grubu 0 iken, bebeğin kan grubunun A veya B grubu içermesi durumunda; anne ve bebeğin kan gruplarında AB0 uyuşmazlığı görülür. Bu noktada, anne hücreleri, bebeğin kırmızı kan hücrelerini yabancı madde olarak algılayarak, onları parçalamak üzere emir verir ve böylece bebeğin kanında bilirubin seviyesi yükselir. Kan uyuşmazlığı kaynaklı sarılık, doğumun ilk gününden anlaşılabilir ve Anti-D Gamma Globulin adı verilen iğnelerle tedavi sağlanır. 
  1. Emzirme Sarılığı: Yeni doğum yapan anneler, bazı durumlarda bebeği emzirmek için yeterli anne sütünü sağlayamaz veya salgıladığı sütü doğru şekilde bebeğine aktaramaz. Emzirme sarılığı, bebeğe yeterince anne sütü aktarılamamasından kaynaklanır. 
  1. Anne Sütü Sarılığı: Bazı bebekler anne sütü içerisindeki etken maddelere karşı tepki oluşturabilir. Bu tepki genellikle kandaki bilirubin seviyesinin artışıdır. Nadir görülen bu durum, doğum sonrası 3-12. haftalar arasında kendiliğinden iyileşir. 

Yenidoğan Sarılığı Belirtileri 

Genellikle göz kürelerindeki beyazlığın sarıya dönmesi ile fark edilen sarılık; aynı zamanda alın, burun ucu gibi daha ince dokulara bastırıldığında, bölgede çıkan izin uzun süre kalmasıyla da kendini gösterebilir. 

Sarılık döneminde bebeğiniz daha çok uyumaya ve daha az emmeye de başlayabilir. Bu da sürecin ilerlemesini tetikler. 

Yenidoğan Sarılığı Dereceleri 

yenidogan-sarilik-belirtileri-nelerdir-sarilik-hastaligi-tedavisi-evde-sarilik-tedavisi

Yenidoğan sarılığı; kandaki bilirubin oranı arttıkça, yüz, gövde, kol, bacak, avuç içi ve ayak tabanı bölgelerinde sırasıyla yayılım gösteriyor. İyileşme ise tam tersi olacak şekilde, ayaktan başa doğru ilerliyor. En son göz kürelerinin beyaz kısmındaki sarılık kayboluyor. 

  • Kanda 5-8 mg/dL bilirubin; baş ve boyun bölgesinde, 
  • Kanda 8-10 mg/dL bilirubin; üst gövdede, 
  • Kanda 10-13 mg/dL bilirubin alt gövdede, 
  • Kanda 13-16 mg/dL bilirubin kollar ve bacaklarda, 
  • Kanda 20 mg/dL bilirubin avuç içi ve ayak tabanlarında 

Sarılığa neden olur. 

Sarılık Tanısı Nasıl Konur? 

Bebekte sarılık olup olmadığı, doğduğu andan itibaren doktorlar tarafından takip edilir. Sarılık muayenesi kapsamında bebeğin göz aklarında ve cildinde yayılım göstermiş bir sararma olup olmadığına bakılır. Doktor sarılıktan şüphe duyarsa, kan tetkiki almadan transcutan ölçüm denilen bir yöntemle, sarılık değeri ölçülür.  

Değerlere bakılarak bebeğin sarılık olabileceğine karar verildiğinde, hem anneye hem de bebeğe yapılan kan testleri ile sarılığın türü belirlenir ve doğru tedavi yöntemi seçilerek uygulanmaya başlanır. 

yenidogan-bebekte-sarilik-nedenleri-nelerdir

Yenidoğan Sarılığı Tedavisi 

  1. Işık Terapisi (Fototerapi): Mavi-yeşil spektrumlu özel bir ışık kaynağının bebeğin tüm vücudunu görecek şekilde uygulanmasıdır. Işık tedavisi, bilirubinin suda hızlıca çözülmesine ve vücuttan atılmasına yardımcı olur. Tedavi sırasında bebeğin gözleri, zarar görmemesi adına kapatılır. Uygulama hiçbir şekilde bebeğin canını yakmaz. Bazı durumlarda ciltte kırmızılıklar ve sık sık sulu dışkılama yan etkileri görülebilir. Tedavi sonlandırıldıktan hemen sonra bilirubin seviyesinin yükselmesi normaldir. Doktor kontrolüyle birlikte, bebeğin iyileşme süreci devam eder. 
  1. İntravenöz İmmuloglobulinler: Kan yoluyla bebeğe verilen savunma hücreleri anlamına gelir. Bu tedavi, anne ve bebeğin kan grubunda uyumsuzluk gözleniyorsa uygulanır. Bebeğe Anti-D Gamma Globulin iğnesi yapılır. 
  1. Kan Değişimi: Kandaki bilirubin düzeyi 2-25 mg/dL ve üzerine çıkmış bebeklerde sarılık ciddi durumda demektir. Diğer tedavilerden de yanıt alınamadıysa bebeğe kan değişimi uygulanır. 

Evde Sarılık Tedavisi 

Sarılığın hafif dereceli olması durumunda doktorunuz, sizler için tedavi önermeyebilir. Ancak bu bebeğinizi gözlemlemeyi bırakacağınız anlamına gelmez. Eve döndükten sonraki süreçte sizlere düşen görev; bebeği güneş alan bir yerde gün içinde en az 4 kez, 15 dakika boyunca tutmak ve sık sık anne sütü ile beslemek olacaktır. 

Sarılıkla İlgili Yanlış Bilinenler 

Bazı hurafeler, geçmişten günümüze varlığını sürdürmektedir. Bunlardan biri sarılık olan bebeğe sarı renkli kıyafetler giydirilerek, sarılıktan kurtarma çabasıdır. Yapılan bu hareket yalnızca tedavi süresini geciktirir, hatta belki de tedavi görememe sonucunda ciddi beyin hasarlarına kadar giden bir süreci başlatabilir.  

Yenidoğan bebekteki sarılığı geçirmek amacıyla bebeğe şekerli su içirmek de aynı şekilde genel bir yanlıştır. Yenidoğan bebekler için anne sütü harici hiçbir besin önerilmez. 

Tedavi yöntemini evde devam ettirmek isteyen ebeveynler, bebeklerini floresan ışığı altına yatırabilmektedir. Bu, bir noktada fayda sağlayabilecek bir yöntem olsa da, yeterli önlemin alınamaması durumunda (örneğin bebeğin gözlerinin tam kapatılmaması) riskli durumlar oluşturabileceğinden, yapılması tavsiye edilmez. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir